از آمریکا تا ایران: مهاجرین زیر ضرب
هوشیار افسر
مقدمه
هدف این جستار صرفاً تکرار اخبار نیست بلکه گذار از عام به خاص است، شاید که این گذار وجدان انسانی خوانندگان را برانگیزد. مهاجرین در سراسر کرۀ خاک زیر ضرب هستند، ترجیح عموم انسان ها بر آن است که در آب و خاک اجداد خود زندگی آرام و ثمربخشی برای خود و خانواده شان داشته باشند. اوضاع ناهنجار و طاقت فرسای اجتماعی، سیاسی و اقتصادی است که آن ها را به مهاجرت و به جان خریدن خطرات و دشواری های آن وامی دارد. من در مقاله ای در پیک شمارۀ ۲۱۴ به بحران مهاجرت در آمریکا و راه های برون رفت از آن پرداختم [۱] و در اینجا فقط به یادآوری بند دوم اصل سیزدهم اعلامیۀ حقوق بشر سازمان ملل متحد بسنده می کنم که می گوید: «هر کس حق دارد هرکشوری، از جمله کشور خود را ترک کند و به کشور خود باز گردد.» [۲]
بگذارید به مهاجرین ایرانی و غیر ایرانی در آمریکا و مهاجرین افغانستانی در ایران نظری بیافکنیم: شباهت آنچه در دو کشوری که سرنوشتشان با سرنوشت هر یک از ما گره خورده است از یک سو قابل توجه است و از دیگر سو تاسف بار.
آنچه بر جامعۀ ایرانیان و همۀ مهاجرین در آمریکا می گذرد:
بنا بر گزارشات متعدد، صدها تن از مهاجرین ایرانی در آمریکا از زمان آغاز ریاست جمهوری دونالد ترامپ توسط ادارۀ اجرایی مهاجرت و گمرکات (ICE) دستگیر شده اند و بسیاری یا اخراج شده اند یا در زندان به سر می برند. این تعداد در مقابل صدها هزار نفر از مهاجرین غیر ایرانی که یا زندانی شده اند یا اخراج شده اند رنگ می بازد. حداقل صدها نفر از مهاجرین غیر ایرانی پس از اخراج، به بازداشتگاه های مخوفی چون سیکات (CECOT) در ال سالوادور منتقل شده اند. گزارش پروپابلیکا در مورد زندانیان ونزوئلایی که از آمریکا به زندان سیکات در ال سالوادور اخراج شدند حاکی از وضعیت ضد انسانی این بازداشتگاه و شکنجه های فیزیکی و روانی زندانیان است.[۳]
به دو مورد خاص بپردازیم: ماندانا کاشانیان در سال ۱۹۷۸ برای ادامۀ تحصیل به آمریکا آمد. بعد از ۴۷ سال زندگی در آمریکا و ازدواج با یک شهروند آمریکایی و تولد فرزند و نوه اش، خانم کاشانیان موفق به کسب اقامت دائم نشد. بر اساس یک گزارش دلیل این معضل ازدواج اول ایشان بوده است که توسط ادارۀ مهاجرت به عنوان ازدواج قراردادی برای کسب اقامت دائم رد شده بود. با این حال ادارۀ مهاجرت آمریکا به او اجازه داده بود به شرط آن که در صورت تماس مرتب او با این اداره و تا زمانی که پروندۀ او در حال بررسی است، در آمریکا به طور قانونی بماند . خانم کاشانیان حتی یک بار هم از این مسئولیت تخطی نکرد و حتی در زمان طوفان کاترینا در نیواورلئان به ادارۀ مهاجرت گزارش داد. در ماه ژوئن امسال، ماندانا کاشانیان هنگام گلکاری در خانه اش در نیواورلئان توسط آیس دستگیر و زندانی شد. خوشبختانه با تلاش بی وقفۀ خانواده و نامه نگاری یکصد تن از همسایگانش، خانم کاشانیان فعلاً از زندان آزاد شده است ولی آیس کماکان در پی اخراج او است. وکیل او می گوید که او موکلان مشابه بسیاری دارد که پس از سال ها زندگی آرام در آمریکا، اکنون در معرض حملات آیس قرار دارند.[۴] علیرضا درودی دانشجوی دکترا در دانشگاه آلاباما در رشتۀ مهندسی مکانیک بدون هیچ دلیل موجهی و تحت دو اتهام واهی در ماه مارس توسط ماموران آیس دستگیر شد. اتهام اول اتمام اعتبار ویزای ورودی او به آمریکا بود که اساساً جرم محسوب نمی شود و تنها معنایش این است که در صورت خروج از ایالات متحده آقای درودی باید دوباره تقاضای ویزای ورود به آمریکا بکند. اتهام دوم هم این بود که ایشان در آمریکا «تهدیدی برای امنیت ملی» محسوب می شود. این اتهام هم کاملاً بی اساس بود چرا که درودی اصلاً به سیاست کاری نداشت. پس از ۴۲ روز اسارت در زندان آیس دولت آمریکا از اتهام اول صرف نظر کرد و در جلسۀ دادگاه مشخص شد که اتهام دوم هم بی اعتبار است و وکیل درودی به او اطمینان داد که اگر دو هفتۀ دیگر اسارت در زندان آیس را تحمل کند، اتهام دوم بی تردید در دادگاه فدرال منتفی خواهد شد. علیرضا درودی سی و دو ساله که با یک دنیا امید به آمریکا آمده بود زیر فشار روانی و به دلیل تضعیف بینایی و شنوایی اش در زندان صبرش لبریز شد و به خود ـ اخراجی تن داد.[۵]
اخراج گستردۀ مهاجرین افغانستانی از ایران
پس از پایان جنگ دوازده روزه، دولت جمهوری اسلامی دست به اخراج گستردۀ مهاجرین افغانی زده است. تا کنون صدها هزار مهاجر افغانستانی از ایران اخراج شده اند. به نظر می رسد که جمهوری اسلامی بر تمایلات نژادپرستانه و افغان ستیزی مردم ایران سوار شده است و وامانده از حل بحران هایی نظیر تورم لجام گسیخته، کم آبی شتاب گیر، کمبود تولید برق، اختناق سیاسی و ناتوانی در تحکیم امنیت ملی نظیر رهبر کاخ سفید به پوپولیسم ضد مهاجر روی آورده است با امید واهی به این که نارضایتی مستمر مردم ایران را کاهش دهد. بسیاری از همزبانان افغانی به چنان سرعت و خشونتی اخراج شدند که نه تنها فرصت جمع آوری وسایل خود را نداشتند بلکه هنگام پیاده شدن از اتوبوس در منطقۀ مرزی، فقط یک لنگه کفش به پا داشتند. بسیاری نتوانستند حتی آخرین حقوق کار خود را که مستحق دریافتش بودند و یا سپردۀ اجارۀ خانۀ خود را پس بگیرند. دولت ایران به دو یا سه مورد همکاری شهروندان افغانستانی با اسرائیل در جنگ اخیر اشاره کرده است ولی این تعداد انگشت شمار در قیاس با حدود شش میلیون شهروند افغانستانی ساکن ایران از نسبت شهروندان ایرانی متهم به همکاری با اسرائیل بسیار کمتر است. این همان داستان مجرم بودن مهاجرین در آمریکاست در حالی که نسبت ارتکاب جرم توسط مهاجرین در آمریکا به کل جمعیت مهاجرین بارها از نسبت ارتکاب جرم شهروندان آمریکایی نسبت به کل جمعیت آمریکا کمتر است. در سال های اخیر حملات نژادپرستانه به مناطق افغان نشین افزایش یافته است. به گزارش سازمان حقوق بشر هه نگاو در ماه های اخیر دو مورد دردناک در تهران از کشف جسد یک زوج جوان اهل افغانستان در زیر زمین یک واحد تجاری و کشف اجساد یک زن ۲۵ ساله به همراه سه فرزند خردسالش خبر می دهد.[۶] [۷] تجربۀ شخصی من و خانواده ام در ایران با شهروندان افغانستانی همانند تجربۀ شخصی من در کار با مهاجرین در آمریکا، تنها از سخت کوشی، مهربانی و انسانیت آن ها حکایت می کند. همانند بسیاری از مهاجرین در آمریکا، شهروندان افغانستانی در ایران حاضرند با حقوق کمتر به کارهای جانفرسایی تن دهند که ایرانیان از آن ها گریزانند. تشابهاتی بس امید بخش و بس دردناک!
با امید به این که تنی چند از خوانندگان این سطور به هر شیوۀ مسالمت آمیزی که برمی گزینند به یاری مهاجران در آمریکا و ایران بشتابند و از رنج دیرپای آنان بکاهند.
[1] – https://peykmagazine.com/4477/%d9%88%d8%b6%d8%b9%db%8c%d8%aa-%d8%a8%d8%ad%d8%b1%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%85%d9%87%d8%a7%d8%ac%d8%b1%d8%aa-%d8%af%d8%b1-%d8%a2/
[2] – https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights#:~:text=Everyone%20has%20the%20right%20to%20leave%20any%20country%2C%20including%20his%20own%2C%20and%20to%20return%20to%20his%20country
[3] – https://www.propublica.org/article/venezuelan-men-cecot-interviews-trump
[4] – https://www.cnn.com/2025/07/08/us/iranian-woman-ice-custody-release-scalise-hnk
[5] – https://www.nytimes.com/2025/05/15/us/doroudi-student-visa-detention.html
[6] – https://hengaw.net/fa/news/2025/08/article-43
[7] – https://hengaw.net/fa/news/2025/07/article-188
